शुभयात्राको मर्म
आज पनि राजकीय प्रतिनिधिमण्डलको यात्रा र परिवारको तीर्थयात्रामा तयारीको स्तर फरक हुन्छ। दुवैमा यात्राको उद्देश्य, प्रस्थानको समय र बाटोको विचार भने उत्तिकै सान्दर्भिक हुन्छ।
आज पनि राजकीय प्रतिनिधिमण्डलको यात्रा र परिवारको तीर्थयात्रामा तयारीको स्तर फरक हुन्छ। दुवैमा यात्राको उद्देश्य, प्रस्थानको समय र बाटोको विचार भने उत्तिकै सान्दर्भिक हुन्छ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह सार्वजनिक ठाउँमा देखा पर्न, सम्बोधन गर्न त्यति रुचाउँदैनन्। जनताको मुद्दासँग सम्बन्धित प्रश्नसँग सधैं डराउँछन्।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको नोभेम्बर २२ र २३ मा हुने भारतको राजकीय भ्रमणलाई नेपालले केवल कूटनीतिक औपचारिकताका रूपमा हेर्नु हुँदैन।
प्रधानमन्त्रीको मुक्तिनाथ यात्रारम्भ अनुराधा, अमेरिका प्रस्थान श्रवण तथा प्रस्तावित भारत भ्रमण अश्विनी नक्षत्रमा परेको देखिन्छ। यहाँ दर्शन वा गन्तव्यमा पुगेको समय नभई निवासबाट यात्रारम्भ गरेको समय विचारणीय हुन्छ।
शिक्षा मानव जीवनको उज्यालो प्रकाश हो, जसले व्यक्तिलाई सुसंस्कृत, मर्यादित, जिम्मेवार र नैतिकवान् नागरिक बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
चीनको सेन्जेनमा बिहीबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ र रूसी राष्ट्रपति पुटिनबिच भएको त्रिपक्षीय भेटवार्तालाई विश्व कूटनीतिको असाधारण घटनाका रूपमा हेरिएको छ।
व्यक्तिगत कमजोरीले आविष्कारको इतिहास मेटिँदैन तर विश्वव्यापी प्रविधिको नेतृत्व गर्ने व्यक्तिले आफ्नो निजी आचरण र संस्थागत जिम्मेवारीबिचको सीमा बुझ्नैपर्छ।
प्राचीन संहिता ज्योतिषमा सङ्क्रान्ति, ग्रहचार, संवत्सर, ग्रहपरिषद्, स्तम्भबल र आर्षमानसमेतको समग्र विचार गर्ने पद्धति छ।
आधुनिक राजनीतिमा संगठनको आन्तरिक एकता जति महत्त्वपूर्ण हुन्छ, त्यति नै महत्त्वपूर्ण पार्टीका विचार र कामहरूको सही सम्प्रेषण पनि हुन्छ।
यी छलफलमा एउटा सन्देश पटक पटक दोहोरियो- पुँजी उपलब्ध छ, तर त्यसको प्रभावकारी परिचालनका लागि विश्वसनीय कार्ययोजना, मापन गर्न सकिने उपलब्धि र अनुमानयोग्य प्रतिफल आवश्यक छ।
नेपाल–भारत प्रबुद्ध समूह (इपिजी) को प्रतिवेदन तयार भएको आधा दशकजति बितिसक्दा पनि दुवै देशले बुझ्न नमानेपछि सम्बन्धित सरोकारवालाबाट जनतासमक्ष पस्कने तयारी गरिँदै छ भनिएको थियो।
न्यायाधीशको गलत फैसला पुनरावेदन प्रक्रियाबाट सच्याउन सकिन्छ तर जानाजानी बदनियत राखेर फैसला गरेको, आर्थिक लाभ लिएको वा पदीय मर्यादा उल्लंघन गरेको प्रमाणित भएमा अनुशासनात्मक कारबाही हुनुपर्छ।
परराष्ट्र मन्त्रालय र राष्ट्रिय अभिलेखालयले हाम्रा सन्धिसम्झौता राम्रोसँग अभिलेखीकरण नगर्दा हराउने र नष्ट हुने गर्छन्। लिपुलेक, लिम्पियाधुरा, कालापानीको कुरा गर्दा प्रमाणस्वरूप हाम्रा अभिलेख र नक्सा प्रस्तुत गर्नुपर्ने हुन्छ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह कुनै राजनीतिक संगठन वा लोकतान्त्रिक संघर्षबाट उदाएका व्यक्ति होइनन्।
भ्रष्टाचारको अभियोगमा अदालतमा मुद्दा विचाराधिन रहेका इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको दल लिकुड पार्टी र उनको अतिदक्षिणपन्थी गठबन्धनले अक्टोबर २५ मा भएको निर्वाचनमा बहुमत ल्याउन सकेन।
राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दै गरिने महत्त्वपूर्ण विदेशयात्रामा तिथि,बार,नक्षत्र,योग,चन्द्रबल र प्रस्थानलग्नको विचार कत्तिको गरिन्छ? प्राचीन ज्योतिषग्रन्थहरूको अध्ययन गर्दा राजकीय यात्रालाई विशेष महत्त्व दिइएको पाइन्छ।
आजको विश्व राजनीति एउटा गम्भीर वैचारिक संक्रमणबाट गुज्रिरहेको छ।
‘एक मच्छड दस आदमीको हिजडा बना देगा’। यो हिन्दी उखान पहिलो दृष्टिमै अस्वाभाविक देखिन्छ तर अन्तर्यमा गम्भीर मनोवैज्ञानिक तथा सामाजिक सन्देश लुकेको छ।
एउटै देशमा तीन प्रकारका वर्षारम्भ किन? यसको उत्तर खोज्दा वैदिक साहित्य, प्राचीन नेपाली अभिलेख र विश्वका अन्य सभ्यताको इतिहाससम्म पुग्नुपर्छ।
उच्च शिक्षाको सफलता विद्यार्थीले कति प्रमाणपत्र प्राप्त गरे भन्नेमा होइन, उसले कस्तो ज्ञान, सीप र सिर्जनशीलता विकास गर्यो तथा त्यसले समाज र अर्थतन्त्रमा कस्तो योगदान पुर्यायो भन्नेमा निर्भर हुन्छ।
जीवनरक्षाका प्रतीक धन्वन्तरि र मृत्युका अधिष्ठाता यमको स्मरण एउटै पर्वक्रममा हुनु आफैँमा विचारणीय छ।
विश्वका सफल नेतृत्वहरूको अध्ययन गर्दा एउटा साझा विशेषता देखिन्छ। उनीहरूले केवल आफूलाई राम्रो देखाउने प्रयास गरेनन्, राज्यका संस्थालाई पनि बलियो बनाउन खोजे।
नेपाल सरकारले २०८३ कात्तिक १७ गते मा प्रेस काउन्सिल ऐन, २०४८ संशोधन गर्न तयार पारेको ‘प्रेस काउन्सिल (पहिलो संशोधन) अध्यादेश, २०८३’ जारी गर्न राष्ट्रपतिसमक्ष सिफारिस गरी पठाएको छ।
प्राकृतिक घटनाका लागि वैज्ञानिक तथ्याङ्क र सार्वजनिक विवादका लागि प्रमाण, कानुन तथा निष्पक्ष अनुसन्धान नै विश्वसनीय आधार हुन्।